حباب هوش مصنوعی؛ تهدیدی بالقوه برای اقتصاد آمریکا و جهان

به گزارش افق سوم،آیا رونق هوش مصنوعی، آغازگر یک حباب مالی تازه است که ممکن است در آینده نزدیک بترکد؟ و اگر چنین شود، چه پیامدی برای اقتصاد ایالات متحده و جهان خواهد داشت؟

این پرسش‌ها در حالی مطرح می‌شوند که رشد چشمگیر بازار سهام آمریکا، به‌ویژه به‌دلیل جهش سهام شرکت‌های فعال در حوزه هوش مصنوعی، یادآور روزهای تب‌وتاب فناوری در اواخر دهه ۱۹۹۰ است. ارزش‌گذاری‌های کنونی به سطحی رسیده‌اند که با دوران اوج حباب دات‌کام رقابت می‌کنند.

در نشست سالانه صندوق بین‌المللی پول، اقتصاددان ارشد این نهاد هشدار داد که رشد بی‌سابقه سرمایه‌گذاری در حوزه هوش مصنوعی، نشانه‌هایی مشابه با دوران حباب فناوری دارد. «کریستالینا جورجیوا»، رئیس پیشین صندوق نیز تأکید کرده بود که شاخص‌های بی‌ثباتی مالی در حال افزایش است و سرمایه‌گذاران باید برای دوره‌ای پرچالش آماده باشند.

با این حال، همه کارشناسان بدبین نیستند. تحلیلگران گلدمن ساکس معتقدند بازده سرمایه‌گذاری در حوزه هوش مصنوعی می‌تواند در بلندمدت پایدار بماند. برآورد آنها نشان می‌دهد که رشد بهره‌وری اقتصاد آمریکا ممکن است تا اوایل دهه ۲۰۳۰ از ۱.۵ درصد به ۱.۹ درصد در سال افزایش یابد؛ نرخی که در صورت تحقق، می‌تواند ارزش فعلی سهام شرکت‌های فناوری را توجیه کند.

با وجود این خوش‌بینی، برخی اقتصاددانان نسبت به واقع‌بینی این پیش‌بینی‌ها تردید دارند و می‌پرسند آیا جهش بهره‌وری مورد انتظار واقعاً رخ خواهد داد یا نه.

خطر ترکیدن حباب

اگر بازار سهام هوش مصنوعی دچار سقوط شود، هنوز مشخص نیست پیامدهای آن تا چه حد گسترده خواهد بود. پرسش کلیدی این است که آیا این بحران محدود به بازار سهام خواهد ماند یا مانند بحران مالی ۲۰۰۸، کل سیستم اعتباری را درگیر می‌کند.

تجربه تاریخی نشان می‌دهد که در زمان ترکیدن حباب دات‌کام، فدرال رزرو با سیاست‌های پولی انبساطی از بروز رکود عمیق جلوگیری کرد و تولید ناخالص داخلی آمریکا تنها ۰.۳ درصد کاهش یافت. اما در بحران مسکن دهه ۲۰۰۰، کاهش ارزش دارایی‌ها به کل سیستم بانکی سرایت کرد و اقتصاد آمریکا بین سال‌های ۲۰۰۷ تا ۲۰۰۹ حدود ۴.۲ درصد کوچک‌تر شد.

تحلیلگران تا مدت‌ها معتقد بودند که رونق فعلی هوش مصنوعی عمدتاً از سوی شرکت‌هایی با نقدینگی بالا و ترازنامه‌های قوی تأمین می‌شود، بنابراین احتمال سرایت بحران به سایر بخش‌های اقتصاد کمتر است. با این حال، نگرانی‌ها در حال افزایش است.

هشدارها درباره ساختار مالی هوش مصنوعی

منتقدان می‌گویند برخی از غول‌های فناوری از طریق معاملات طرف‌های مرتبط (circular financing) به‌صورت غیرمستقیم به یکدیگر سرمایه تزریق می‌کنند. روشی که ممکن است تصویر اغراق‌آمیزی از رشد واقعی این صنعت ایجاد کند.

همچنین، بسیاری از شرکت‌ها برای ساخت زیرساخت‌های پرهزینه مانند مراکز داده، به انتشار اوراق قرضه روی آورده‌اند؛ اقدامی که در صورت افزایش نرخ بهره، می‌تواند به شکنندگی مالی بیفزاید.

صندوق بین‌المللی پول نیز نسبت به رشد سریع مؤسسات مالی غیربانکی مانند صندوق‌های بازنشستگی و صندوق‌های پوشش ریسک هشدار داده است. این بخش‌ها اکنون نزدیک به نیمی از دارایی‌های مالی جهان را در اختیار دارند، در حالی‌که نظارت کافی بر آنها وجود ندارد.

سناریوی سقوط و پیامدهای جهانی

«گیتا گوپینات»، اقتصاددان ارشد پیشین صندوق بین‌المللی پول و استاد دانشگاه هاروارد، برآورد کرده است که سقوطی مشابه دوران دات‌کام می‌تواند حدود ۲۰ تریلیون دلار از ثروت خانوارهای آمریکایی را از بین ببرد.ا ین معادل تقریباً ۷۰ درصد از تولید ناخالص داخلی ایالات متحده خواهد بود

او همچنین هشدار داده که سرمایه‌گذاران خارجی ممکن است بیش از ۱۵ تریلیون دلار زیان متحمل شوند، رقمی معادل حدود ۲۰ درصد از تولید جهانی.

به گفته گوپینات، اقتصاد جهانی امروز نسبت به دو دهه پیش آسیب‌پذیرتر است. تنش‌های تجاری، بدهی‌های سنگین، خطر از بین رفتن استقلال فدرال رزرو و تضعیف اعتماد به دلار، همگی می‌توانند اثر بحران احتمالی را تشدید کنند.

چشم‌انداز محتاطانه

در مقایسه با اوایل دهه ۲۰۰۰، امروز عوامل خارجی کمتری ممکن است باعث شوک بازار شوند. اما در عین حال، سطح بدهی حاشیه‌ای (margin debt) در سپتامبر امسال به ۱.۱ تریلیون دلار رسیده که ۳۴ درصد بیشتر از سال گذشته است. این افزایش اهرم مالی می‌تواند در صورت سقوط بازار، زیان‌ها را چند برابر کند.

جمع‌بندی تحلیلگران این است که بازار سهام آمریکا ممکن است در صورت اصلاح شدید، شاهد افت ۲۰ تا ۳۰ درصدی باشد؛ افتی که اگرچه احتمالاً به رکود خفیف منجر می‌شود، اما می‌تواند نشانه‌ای از ترکیدن تدریجی حباب هوش مصنوعی باشد . حبابی که فعلاً بسیاری ترجیح می‌دهند آن را انکار کنند.

منبع: تارنمای هیل