ایران تاکتیک موشکی خود را با سامانههای پدافندی آمریکا تطبیق داده است
به گفته مقامهای آمریکایی، در واشنگتن این احتمال مطرح است که روسیه یا چین با ارائه فناوریهای جدید هدایت، اطلاعات شناسایی یا برخی قطعات، به افزایش دقت و کارایی موشکهای ایران کمک کرده باشند. با این حال، آمریکا تاکنون هیچ مدرک مستقیمی درباره انتقال سامانههای مشخص بهصورت علنی ارائه نکرده است.
بر اساس ارزیابی مؤسسه مطالعات جنگ (ISW)، این ارتقا به موشکهای ایرانی اجازه میدهد هنگام نزدیک شدن به هدف مسیر خود را تغییر دهند و محاسبه نقطه رهگیری را برای سامانههای دفاعی بسیار دشوار کنند. این کلاهکهای مانورپذیر علاوه بر افزایش احتمال عبور از سامانههای دفاع موشکی، دقت اصابت را نیز افزایش میدهند.
تمام موشکهای بالستیک دارای «خطای احتمالی دایرهای» هستند؛ یعنی شعاعی که انتظار میرود نیمی از موشکهای شلیکشده در آن فرود آیند. این شاخص برای موشکهای بالستیک میانبرد ایران، بسته به نوع موشک، از چند ده متر تا چند صد متر برآورد میشود.
کلاهک هدایتشونده امکان اصلاح مسیر پس از طی بخش عمده پرواز را فراهم میکند؛ در نتیجه، موشک برای سامانههای پاتریوت، تاد (THAAD) و سامانههای ضد موشکی مستقر روی ناوها، کمتر قابل پیشبینی خواهد بود.
به نوشته این گزارش، ایران دستکم پس از حملات آوریل و اکتبر ۲۰۲۴ به اسرائیل، توسعه این فناوریها را در دستور کار قرار داد؛ حملاتی که طی آن بخش قابل توجهی از موشکها رهگیری شدند و دقت برخی از آنها برای انهدام اهداف نظامی مستحکم کافی نبود.
پس از جنگ ۱۲ روزه در ژوئن ۲۰۲۵ نیز تهران بار دیگر بر ضرورت بهکارگیری کلاهکهای مانورپذیر و سایر راهکارهای فنی برای افزایش احتمال عبور از سامانههای دفاع موشکی غرب تأکید کرد.
ایران در ماه مه ۲۰۲۵ از موشک «قاسم بصیر» رونمایی کرد؛ نسخه ارتقایافته موشک «حاج قاسم» که به کلاهک مانورپذیر مجهز شده است.
رسانههای وابسته به سپاه پاسداران نیز تصاویری از شلیک موشکهای خانواده «حاج قاسم» به اهدافی در اردن و دیگر کشورهای منطقه منتشر کردند، اما هنوز بهطور قطعی مشخص نیست که آیا در این حملات از نسخه «قاسم بصیر» استفاده شده است یا خیر.
به اعتقاد این گزارش، کارایی تاکتیک جدید ایران ممکن است در آخرین حمله به پایگاه نظامی آمریکا در اردن نمایان شده باشد. در این حمله دو نظامی آمریکایی کشته، یک نفر مفقود، چهار نفر بستری و چند نظامی دیگر نیز بهطور سطحی زخمی شدند.
به گفته منابع آمریکایی، این حمله پایگاه هوایی «موفق السلطي» در منطقه الازرق اردن را هدف قرار داد. همزمان، پدافند هوایی اردن از رهگیری ۱۰ موشک و چهار پهپاد خبر داد، اما هنوز بهطور رسمی اعلام نشده است که کدام موشکها موفق به اصابت به پایگاه شدهاند.
مقامهای آمریکایی همچنان بر این باورند که روسیه و چین ممکن است در افزایش دقت حملات ایران علیه اهداف آمریکا در خاورمیانه نقش داشته باشند.
بر اساس گزارشهای منتشرشده در رسانههای غربی، ایران پیشتر به یک ماهواره شناسایی چینی دسترسی پیدا کرده بود که گفته میشود در بهار ۲۰۲۶ برای رصد پایگاهها و زیرساختهای نظامی آمریکا در منطقه مورد استفاده قرار گرفته است. همچنین برخی رسانههای غربی مدعی شدهاند که روسیه اطلاعات مربوط به موقعیت کشتیها، هواپیماها و دیگر تجهیزات نظامی آمریکا را در اختیار ایران قرار داده و تجربیات خود در زمینه بهکارگیری پهپادهای تهاجمی را نیز منتقل کرده است.