عبور از ناترازی بنزین با بهره‌برداری 12 میلیون لیتر ظرفیت جدید

افق سوم، در حال حاضر یکی از مسائل و مشکلات کشور در حوزه ناترازی‌ها، پیشی‌گرفتن مصرف بنزین از دولت کشور در حدود سه سال گذشته است.

تا پیش از این شاهد واردات بنزین بودیم. منابع این واردات نیز از محل تهاتر بنزین با نفت کوره تامین می‌شد. رقم این واردات در سال رقمی در حدود 4 میلیارد تومان در نظر گرفته شده بود. این منابع در جدول شماره 14 بودجه پیش‌بینی شده بود.

بحران تهاتر؛ فرسایش منابع واردات بنزین

با این وجود اما کشور در سال جاری با شرایط ویژه‌ای مواجه شده است؛ یک سو صادرات نفت و مشتقات نفتی به مانند نفت کوره، که برای تهاتر با بنزین استفاده می‌شد، دچار محدودیت شده و از سوی دیگر با هدف قرار گرفتن پالایشگاه‌های روسیه عملا منبعی برای واردات بنزین وجود ندارد.

این چالشها سبب شد است تا مسیرهای متفاوت قیمتی و غیرقیمتی برای حل چالش ناترازی تولید و مصرف بنزین در کشور پیشنهاد شود. برهمین اساس نیز شاهد افزایش نرخ سوم بنزین از 5 هزار تومان به 10 هزار تومان بودیم.

با این وجود بخشی از راهکار این ناترازی از مسیر کاهش مصرف می‌گذرد و بخشی دیگر مربوط به افزایش تولید خواهد بود.

امید به ظرفیت‌های پالایشی؛ افزایش تولید در افق کوتاه

اوایل شهریور ماه بود که محمدصادق عظیمی‌فر مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران با اشاره به برنامه توسعه ظرفیت پالایشی کشور گفته بود که با بهره‌برداری از دو پالایشگاه جدید آدیش جنوبی و مهر خلیج فارس تا پایان سال، تولید بنزین کشور روزانه حدود 12 میلیون لیتر افزایش خواهد یافت.

وی در خصوص مقیاس این افزایش تولید گفت: این میزان افزایش تولید معادل حدود 9 درصد مصرف بنزین کشور است و می‌تواند ظرفیت تولید و تأمین این فرآورده راهبردی را تقویت کند.

در همین راستا، فرمانده قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیاء نیز اخیراً گفته است که با راه‌اندازی فاز نخست پالایشگاه مهر خلیج فارس، روزانه 13 میلیون لیتر به ظرفیت تولید بنزین و 4 میلیون لیتر به ظرفیت تولید گازوئیل کشور افزوده می‌شود.

گذار از مدیریت بحران به پایداری؛ اصلاحات قیمتی یا تولید؟

به این ترتیب با فرض اینکه اصلاحات قیمتی و غیرقیمتی بتواند در مجموع جلوی افزایش مصرف بنزین در سال جاری را بگیرد، مشابه تاثیری که در سال 1404 و پس از اضافه شدن نرخ 5 هزار تومانی بنزین شاهد آن بودیم، می‌توان این انتظار را داشت که تا پایان امسال مسئله ناترازی بنزین تا حد زیادی حل شود.

با این وجود اما تا زمانی که پالایشگاه جدید بتواند وارد فاز عملیاتی شود همچنان چالش ناترازی به قوت خود باقی خواهد ماند، چالشی که تا امروز با استفاده از ذخایر بنزین کشور مدیریت شده است.

اصلاحات قیمتی تنها یک مسکن موقت است

البته اضافه شدن ظرفیت تولید نیز به معنای حل دائمی مسئله نیست و تنها شاهد یک مسکن موقتی خواهیم بود. تجربه افزایش قیمت بنزین در سنوات گذشته و تجربه هدفمندسازی یارانه‌ها این مسئله را به روشنی به اثبات رسانده که اصلاحات قیمتی نیز شاید بتوانند در بازه‌ای بسیار کوتاه رفتار مصرف‌کننده را تغییر دهند اما عمر این تاثیر کوتاه است.

به همین سبب سیاست‌های قیمتی به هیچ عنوان پاسخگوی شرایط کنونی کشور نیست و عمر تاثیر آنها بسیار کوتاه است. این مسئله فارغ از مسائل تاب‌آوری‌های اجتماعی است.

ذکر این نکته در حوزه بنزین ضروری است که در این ناترازی موضوع قاچاق و اختلاف نرخ داخلی و خارجی اساساً موضوعیت بالایی ندارد چرا که طبق برآورد نهادهای رسمی حدود 90 درصد از قاچاق سوخت کشور مربوط به گازوئیل است نه بنزین.

به این ترتیب دولت باید هر چه سریعتر به دنبال راهکارهای میان مدت و بلند مدت برای کاهش مصرف بنزین در کشور باشد تا بتوان ناترازی را مدیریت کرد در غیر این صورت افزایش بنزین به 10 هزار تومان یا هر نرخ بالاتری صرفاً یک راهکار موقت برای کاهش ناترازی خواهد بود.

انتهای پیام/