زندگی‌نامه آیت‌الله سید موسی شبیری زنجانی؛ از شاگردی بزرگان فقاهت تا مرجعیت شیعه

به گزارش افق سوم، آیت‌الله العظمی سید موسی شبیری زنجانی، از مراجع تقلید شیعه و استادان درس خارج فقه و اصول حوزه علمیه قم، در هشتم رمضان سال ۱۳۴۶ قمری برابر با دهم اسفند ۱۳۰۶ شمسی در شهر قم دیده به جهان گشود و به احترام حضرت معصومه(سلام‌الله‌علیها) «موسی» نام گرفت.

وی فرزند آیت‌الله سید احمد حسینی زنجانی، از فقهای برجسته و عالمان شناخته‌شده حوزه علمیه قم است. سید احمد زنجانی سال‌ها به تدریس، تألیف و خدمت‌رسانی دینی پرداخت و حدود ۶۰ کتاب و رساله در موضوعات مختلف علوم دینی از خود بر جای گذاشت. او همچنین از امامان جماعت حرم حضرت معصومه(سلام‌الله‌علیها) بود و در سال‌های پایانی عمر، آیت‌الله سید موسی شبیری زنجانی را به عنوان جانشین خود در اقامه نماز جماعت انتخاب کرد.

آغاز تحصیل و حضور در محضر استادان برجسته

آیت‌الله شبیری زنجانی تحصیلات حوزوی خود را از سال‌های ۱۳۵۹ تا ۱۳۶۰ قمری آغاز کرد و دوره سطح حوزه را در مدت سه یا چهار سال به پایان رساند. پس از آن در درس خارج آیت‌الله سید صدرالدین صدر شرکت کرد و از کم‌سن‌ترین حاضران این درس به شمار می‌رفت.

وی در ادامه از محضر شماری از برجسته‌ترین فقهای عصر خود بهره برد. از جمله در درس خارج فقه و اصول آیت‌الله العظمی سید حسین بروجردی شرکت کرد و مباحثی همچون کتاب غصب، اجاره و صلات را نزد ایشان فراگرفت. همچنین نزدیک به یک دوره کامل درس اصول و ۲۱ سال درس فقه آیت‌الله سید محمد داماد را دنبال کرد.

این عالم حوزوی دو بار نیز به نجف اشرف سفر کرد؛ نخست در سال ۱۳۷۳ قمری و بار دوم در سال ۱۳۷۴ قمری. در این سفرها در درس‌های فقه آیات عظام سید عبدالهادی شیرازی، سید محسن حکیم و همچنین درس اصول و فقه آیت‌الله سید ابوالقاسم خویی حضور یافت.

تدریس خارج فقه و اصول

آیت‌الله شبیری زنجانی بیش از چهار دهه به تدریس خارج فقه و اصول اشتغال داشته است. آغاز درس خارج فقه او با تدریس «کتاب الحج» و در زمان حیات استادش آیت‌الله محقق داماد بود؛ این درس بیش از ۱۵ سال ادامه یافت و در ادامه مباحثی از کتاب‌های فقهی مختلف از جمله اجاره، خمس، نکاح، صوم، اعتکاف، بیع و مضاربه را تدریس کرد.

روش علمی او در تدریس بر بررسی دقیق منابع، مراجعه مستقیم به آثار فقها، بررسی اقوال مختلف، توجه گسترده به احادیث و اسناد روایات و استفاده از منابع خطی استوار دانسته شده است.

جایگاه علمی و مرجعیت

آیت‌الله سید موسی شبیری زنجانی پس از سال‌ها فعالیت علمی و تدریس در حوزه علمیه قم، به عنوان یکی از فقهای شناخته‌شده شیعه مطرح شد. جامعه مدرسین حوزه علمیه قم پس از درگذشت آیت‌الله اراکی در سال ۱۳۷۳ شمسی، نام او را در میان فقهایی که دارای شرایط مرجعیت و جواز تقلید معرفی شدند، قرار داد.

آثار علمی

از آثار و پژوهش‌های منسوب به آیت‌الله شبیری زنجانی می‌توان به مجموعه‌ای از تألیفات و تحقیقات در حوزه فقه، حدیث، رجال و درایه اشاره کرد؛ از جمله آثار مرتبط با کتاب حج، حاشیه‌ها و پژوهش‌هایی درباره منابع حدیثی، تعلیقات رجالی، بررسی اسناد روایات و مجموعه مباحث فقهی و اصولی.

فعالیت‌های علمی و آموزشی آیت‌الله شبیری زنجانی در حوزه علمیه قم، به‌ویژه در زمینه فقه استدلالی، بررسی منابع حدیثی و تربیت طلاب، بخشی از جریان استمرار سنت فقاهت در حوزه‌های شیعه به شمار می‌آید.

روح پرفتوح آیت‌الله العظمی شبیری زنجانی مرجع عالیقدر جهان تشیع در تاریخ 30 شهریور به ملکوت اعلی پیوست.