«شناسنامه قرارگاه کربلا در دوران دفاع مقدس» منتشر شد

 به گزارش افق سوم؛ کتاب «شناسنامه قرارگاه کربلا در دوران دفاع مقدس» به قلم فضل‌الله ناصرپور و با نظارت سردار احمد غلام‌پور در دو جلد به چاپ رسیده است و سرگذشت قرارگاه کربلا را به عنوان منبعی موثق و برگرفته شده از گزارش‌ها و نوار‌های راویان مرکز اسناد، تحقیقات و نشر دفاع مقدس و مجاهدت‌های سپاه به پژوهشگران حوزه مقاومت و دفاع مقدس ارائه می‌کند.

نویسنده در مقدمه جلد اول نوشت: قرارگاه کربلا پیش از آن‌که با ماهیت جدید خود به‌عنوان قرارگاه عملیاتی سپاه اعلام موجودیت کند، تحت نام قرارگاه مرکزی کربلا در اوایل جنگ به‌عنوان یک قرارگاه مشترک میان سپاه، ارتش و جهاد سازندگی، وظیفه هدایت و کنترل همه عملیات‌های جنگ را بر عهده داشت. پیش از آن نیز سپاه با تشکیل ستاد عملیات جنوب در پادگان منتظران شهادت (گلف اهواز) کلیه عملیات‌های جنگ را طرح‌ریزی و هدایت می‌کرد.

این ستاد، محور همه فعالیت‌های مرتبط با جنگ در جنوب بود که علاوه بر هدایت و فرمان‌دهی، فعالیت‌های دیگری از جمله موضوعات پشتیبانی، سازماندهی و اعزام نیرو، تامین و واگذاری مهمات، تعمیر و نگهداری سلاح سبک و سنگین و آموزش را نیز برعهده داشت. بیشتر جلسات مهم در خصوص تصمیم‌گیری‌های عملیاتی، ساماندهی اطلاعاتی و عملیاتی در قالب اتاق جنگ، در این ستاد انجام می‌گرفت. ستاد عملیات جنوب در واقع مرکز پایه‌گذاری اطلاعات سپاه در جنگ بود و هنگامی که ساختار و سازمان سپاه و همچنین وحدت فرماندهی در مرحله اولیه خود در حال شکل‌گیری بود، این ستاد بزرگ‌ترین نقش را در جنگ ایفا کرد. (صفحه ۹)

نویسنده درباره راه‌اندازی قرارگاه کربلا نوشت: این قرارگاه در ابتدا و پس از عملیات طریق‌القدس در سال ۱۳۶۰ با نام قرارگاه مرکزی کربلا به منظور فرماندهی، هدایت و کنترل جنگ و یگان‌های عملیاتی حاضر در مناطق عملیاتی تشکیل شد. با ابتکار محسن رضایی و سرهنگ (شهید) علی صیاد شیرازی، فرماندهی مشترک نیرو‌های سپاه و ارتش در این قرارگاه انجام می‌گرفت. عوامل سپاه و ارتش با حفظ استقلال سازمانی و راه‌اندازی واحد‌های سازمان خود در این قرارگاه، پس از انجام امور عملیاتی مرتبط در طرح‌ریزی‌های عملیاتی و شناسایی‌های اطلاعاتی به تصمیم مشترک می‌رسیدند. (صفحه۱۰)

ناصرپور همچنین نوشت: به منظور انعکاس عملکرد سپاه از ابتدای جنگ تحمیلی تا پذیرش قطعنامه و نیز پس از آن تا سال ۱۳۷۱ که قرارگاه همچنان در منطقه عملیاتی حضور داشت، کتاب به دو جلد جداگانه تقسیم شد. جلد اول به بیان عملکرد قرارگاه مرکزی کربلا یا همان قرارگاه خاتم‌الانبیا (ص) می‌پردازد. در جلد دوم، عملکرد قرارگاه کربلای سپاه که قرارگاه سرزمینی جنوب است، توصیف شده است؛ بنابراین با این تفکیک، عملکرد قرارگاه کربلایی که قرارگاه مرکزی بود و فرماندهی کل آن را اداره می‌کرد تا قرارگاهی که مرکزیت نداشت و قرارگاه سرزمینی جنوب بود، به طور مشخص بیان می‌شود.

جلد اول کتاب در دو فصل تنظیم شده که فصل اول مربوط به شکل‌گیری قرارگاه مرکزی کربلا و فصل دوم درباره کارنامه عملیاتی قرارگاه مرکزی کربلا در عملیات‌های آفندی مشترک شامل عملیات‌های ثامن‌الائمه، طریق‌القدس، فتح‌المبین، الی‌بیت‌المقدس، رمضان و محرم است.

در مقدمه جلد دوم آمده است: تا قبل از عملیات ثامن‌الائمه (ع)، سپاه برای نقش‌آفرینی مؤثر در جنگ، هدایت و کنترل نیرو‌های خود در محلی به نام گلف در اهواز که آن را پایگاه منتظران شهادت نام‌گذاری کردند، ستادی تحت عنوان ستاد عملیات جنوب، ابتدا به فرماندهی داود کریمی و سپس به فرماندهی یحیی رحیم صفوی و جانشینی غلامعلی رشید راه‌اندازی کرد و این ستاد در عملیات ثامن‌الائمه (ع) رده‌های سپاه را هدایت و هماهنگ می‌کرد.

ستاد عملیات جنوب تا سال ۱۳۶۱ و عملیات رمضان وجود داشت و در طرح‌ریزی عملیات همکاری می‌کرد، اما نقش و فعالیت آن در هدایت مستقیم عملیات‌ها کاهش یافته بود. با تشکیل قرارگاه مرکزی مشترک کربلا، فرماندهان سپاه در قرارگاه مرکزی کربلای سپاه در کنار فرماندهان ارتش، هدایت یگان‌های سپاه را در عملیات‌ها تا زمان عملیات والفجر مقدماتی به عهده داشتند و ستاد عملیات جنوب هم در کنار قرارگاه مرکزی سپاه خوزستان و سپاه منطقه ۸، امورات عملیاتی نیرو‌های سپاه در جنگ را انجام می‌داد.

با تبدیل شدن قرارگاه مرکزی کربلا به قرارگاه خاتم‌الانبیا (ص) به‌عنوان قرارگاه مشترک سپاه، ارتش و جهاد سازندگی، قرارگاه‌های کربلای سپاه و ارتش به طور مستقل تشکیل شد. قرارگاه کربلای سپاه نیز در ساختمانی به نام آلفا آلفا در اهواز اعلام موجودیت کرد و از این پس همه امور عملیاتی یگان‌های سپاه در جنوب توسط قرارگاه انجام می‌گرفت.

این قرارگاه در جریان عملیات والفجر مقدماتی که اولین عملیاتی بود که توسط این قرارگاه با هویت مستقل و جدید فرماندهی می‌شد، در منطقه عملیاتی ذلیجان، ارتفاعات ۲۰۲ مقر تاکتیکی و عملیاتی خود را دایر نمود و از آنجا یگان‌های تابعه را تحت امر گرفت. فرماندهی قرارگاه را دکتر مجید بقایی و جانشینی وی احمد غلام‌پور به عهده داشتند. پس از انجام اقدامات شناسایی، طرح‌ریزی عملیات و آماده‌سازی برای اجرای عملیات و سازماندهی یگان‌های تابعه و در آستانه شروع عملیات، بر اثر اجرای آتش خمپاره دشمن در محل دیدگاه دیده‌بانی در خط مقدم، فرمانده قرارگاه مجید بقایی در کنار حسن باقری جانشین نیروی تازه تأسیس زمینی سپاه و تعدادی از فرماندهان از جمله مومنیان عضو طرح و عملیات قرارگاه، توکل قلاوند مسئول اطلاعات قرارگاه نجف و نیز تقی رضوانی راوی اعزامی مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ به قرارگاه کربلا، به درجه رفیع شهادت نائل گردیدند. (۷ و ۸)

جلد دوم کتاب شناسنامه قرارگاه کربلا در چهار فصل است که فصل اول به کارنامه عملیاتی قرارگاه کربلا در عملیات‌های آفندی شامل والفجر مقدماتی، والفجر یک، خیبر، بدر، والفجر ۸، تکمیلی والفجر ۸، کربلای ۴، کربلای ۵، تکمیلی کربلای ۵، کربلای ۸ و عملیات بیت‌المقدس۲ اختصاص دارد. فصل دوم درباره کارنامه عملیاتی قرارگاه کربلا در عملیات‌های محدود و منتفی‌شده است. فصل سوم مربوط به کارنامه عملیاتی قرارگاه کربلا در عملیات‌های بعد از قطعنامه و فصل چهارم درباره کارنامه پدافندی قرارگاه مقدم نیروی زمینی سپاه در جنوب- کربلا پس از اجرای قطعنامه است.

کتاب «شناسنامه قرارگاه کربلا در دوران دفاع مقدس» به قلم فضل‌الله ناصرپور توسط انتشارات مرکز اسناد، تحقیقات و نشر معارف دفاع مقدس و مجاهدت‌های سپاه در دو جلد و در قطع بیاضی کوچک در ۵۰۰ نسخه به چاپ رسیده که جلد اول در ۲۰۸ صفحه و جلد دوم در ۶۰۴ صفحه است.